GTİP (Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu), bir ürünün gümrükte hangi sınıfta yer aldığını gösteren 12 haneli koddur. İlk 6 hanesi dünya genelinde ortak kullanılan Armonize Sistem (HS) kodudur. Bu sayede aynı ürün, her ülkenin gümrük kayıtlarında aynı kodla izlenebilir ve GTİP kodu, yurt dışında alıcı aramanın da başlangıç noktası olur.
GTİP kodunun yapısı: 12 hane ne anlatır?
Türkiye’de kullanılan GTİP kodu, uluslararası bir çekirdeğin üzerine eklenen ulusal hanelerden oluşur:
| Haneler | Ne gösterir? | Kapsam |
|---|---|---|
| 1–2 | Fasıl (ürün grubu) | Dünya geneli (HS) |
| 3–4 | Pozisyon | Dünya geneli (HS) |
| 5–6 | Alt pozisyon | Dünya geneli (HS) |
| 7–8 | Kombine Nomenklatür ayrımı | Avrupa Birliği ile ortak |
| 9–12 | Ulusal ayrımlar | Türkiye’ye özel |
Örnek: Kabuklu bademde 08 yenilebilir meyveler ve sert kabuklu meyveler faslını, 0802 diğer sert kabuklu meyveleri, 0802.11 ise kabuklu bademi gösterir. Bu ilk 6 hane Almanya’da, ABD’de ya da Pakistan’da da aynıdır; sonraki haneler ülkeden ülkeye değişir.
GTİP kodu nasıl bulunur?
- Gümrük beyannamenize bakın. Daha önce ihracat yaptıysanız ürününüzün GTİP kodu beyannamede yazar.
- Türk Gümrük Tarife Cetveli’nde arayın. Ticaret Bakanlığı’nın yayımladığı cetvelde ürün tanımından yola çıkarak fasıl, pozisyon ve alt pozisyonu daraltın.
- Gümrük müşavirinize danışın. Özellikle birden fazla malzemeden oluşan ürünlerde sınıflandırma karışık olabilir.
- Emin değilseniz Bağlayıcı Tarife Bilgisi (BTB) isteyin. Ticaret Bakanlığı’na başvurarak ürününüzün resmi sınıflandırmasını alabilirsiniz.
- Rakiplerin kodlarına bakın. Gümrük verisinde aynı ürünü satan firmaların hangi kodla beyan ettiğini görmek, doğru kodu teyit etmenin pratik bir yoludur.
GTİP kodu neden önemlidir?
- Vergi ve önlemler: Gümrük vergisi, ilave gümrük vergisi ve diğer ithalat önlemleri GTİP koduna göre belirlenir.
- Belge ve izinler: Hangi sertifika, kontrol veya izin gerektiği koda göre değişir.
- Teşvik ve destekler: Bazı destek programları belirli GTİP kodlarına yöneliktir.
- Yanlış beyanın sonuçları: Hatalı GTİP beyanı ek vergi ve para cezasına yol açabilir.
- Pazar ve alıcı araştırması: Ticaret istatistikleri ve gümrük kayıtları GTİP koduna göre tutulur. Doğru kod, doğru alıcı listesi demektir.
GTİP koduyla yurt dışında alıcı nasıl bulunur?
Gümrük kayıtlarında her sevkiyat GTİP koduyla işaretlenir. Bu yüzden ürününüzün kodunu bildiğinizde, dünyada o ürünü ithal eden firmaları tek aramada listeleyebilirsiniz.
- İlk 6 haneyle arayın. Sonraki haneler ülkeden ülkeye değiştiği için 6 hane, tüm ülkelerde aynı ürünü yakalar.
- Kodu ürün adıyla birleştirin. Bir alt pozisyon birkaç farklı ürünü kapsayabilir. Örneğin “GTİP 080211 VE almond” araması yalnızca bademi getirir.
- Ülke ve dönem seçin. Son 12 ay, aktif alıcıları görmek için iyi bir başlangıçtır.
- Lojistik firmalarını ve tekrar kayıtları ayıklayın.
- Alıcıları sıralayın. Sevkiyat sayısı, miktar ve son alım tarihine göre öncelik verin.
Örneğin Tendata’da GTİP 0802.11 ile yapılan küresel ithalat araması, 3 Ekim 2025 – 2 Ekim 2026 döneminde 10.850 sevkiyat, 600 ihracatçı ve 909,6 milyon USD ticaret gösteriyor. Aynı aramadan alıcı firmaların listesi, tedarikçileri ve birim fiyatları da çıkıyor. Bu aramayı T-info ile kendiniz yapabilir ya da Tendata AI‘ya “GTİP 080211 ithal eden Almanya’daki alıcıları listele” diye sorabilirsiniz.
Gümrük kayıtlarının içinde neler olduğunu merak ediyorsanız Gümrük verisi nedir? rehberimize göz atın.
Sık sorulan sorular
GTİP kodu ile HS kodu aynı şey mi?
İlk 6 hane aynıdır. HS (Armonize Sistem) kodu 6 hanelik uluslararası çekirdektir; GTİP ise bunun üzerine AB ve Türkiye’ye özel haneler eklenmiş 12 haneli koddur.
GTİP kodu değişir mi?
Türk Gümrük Tarife Cetveli her yıl yeniden yayımlanır ve bazı kodlar güncellenebilir. Uluslararası HS sistemi de belirli aralıklarla revize edilir. Yeni yıla girerken kodunuzu kontrol etmek iyi bir alışkanlıktır.
Hizmet ihracatında GTİP kodu olur mu?
Hayır. GTİP kodları fiziki mallar için kullanılır; hizmet ihracatında GTİP kodu bulunmaz.
GTİP koduyla alıcı aramak için kaç hane kullanmalıyım?
Uluslararası aramalarda ilk 6 haneyi kullanın. 8 ve üzeri haneler ülkeye özel olduğu için başka ülkelerin kayıtlarında eşleşmeyebilir.
